काठमाडौं । तिब्बती धार्मिक नेता दलाई लामाले आफ्नो ९० औं जन्मदिन मनाउन लागेका छन्।

दलाई लामा कहिले र किन तिब्बत छोडेर भारत आए भन्ने चासो पनि धेरैको छ ।

दलाई लामा जुलाई ६ मा ९० वर्षका हुनेछन्। उनको जन्मदिनको तयारी भइरहेको छ। दलाई लामा भारतको हिमाचल प्रदेशको धर्मशालाको म्याकलियोडगंजमा बस्छन्। उनको निवासलाई त्सुग्लखाङ पनि भनिन्छ।

दलाई लामा तिब्बतका सर्वोच्च आध्यात्मिक नेता हुन्। उनको जन्म ६ जुलाई १९३५ मा उत्तरी तिब्बतमा भएको थियो।

दलाई लामाको वास्तविक नाम तेन्जिन ग्यात्सो हो र उनलाई केवल ४ वर्षको उमेरमा १४ औं दलाई लामाको रूपमा छनोट गरिएको थियो।

उनलाई तेह्रौं दलाई लामा थुब्तेन ग्यात्सोको पुनर्जन्मको रूपमा मान्यता दिइएको छ। बौद्धहरूले दलाई लामालाई मार्गदर्शक वा गुरु मान्छन्। उनले विश्वभरका सबै बौद्धहरूलाई पनि मार्गदर्शन दिन्छन् ।

सन् १९५० मा चीनले तिब्बतमाथि आक्रमण गर्‍यो। यसपछि, २३ मे १९५१ मा चीनले औपचारिक रूपमा तिब्बत कब्जा गर्‍यो।

चीनको यो कदमको तिब्बत र विश्वका धेरै देशहरूमा कडा विरोध भयो। सन् १९५९ मा तिब्बतमा चीन विरुद्ध आन्दोलन भयो।

यो आन्दोलनलाई चीनले क्रूरतापूर्वक समाप्त पार्‍यो र हजारौं तिब्बतीहरूको मृत्यु भयो। चिनियाँ सेनाले दलाई लामाको दरबार रहेको ल्हासा कब्जा गर्‍यो।

चीनले उनलाई पक्राउ गर्न सक्छ भन्ने विश्वास गरिएको थियो। यसपछि, १७ मार्च १९५९ मा दलाई लामा तिब्बतबाट निस्के।

सन् १९५९ मार्च १७ मा, दलाई लामाले आफ्नी आमा, कान्छो भाइ, बहिनी, व्यक्तिगत सहायक र अंगरक्षकहरू सहित आफ्नो दरबार भेषमा छोडे।

तिब्बतको राजधानी ल्हासा छोडेपछि, दलाई लामा भारततिर लागे। लगभग १३ दिनको यात्रा पछि, दलाई लामा ३१ मार्चमा भारत पुगे।

दलाई लामा आफ्ना धेरै शिष्यहरूसँग भारतीय सीमामा पुगे। उनले सुरक्षित रूपमा भारत पुग्न खेन्जिमेन दर्रा प्रयोग गरे।

दलाई लामाले हिमालय र ब्रह्मपुत्र नदी पार गरेर भारत आए। दलाई लामा र उनका मानिसहरू अरुणाचल प्रदेशको तवाङमा बसे।

दलाई लामालाई सुरक्षित रूपमा ल्याउने जिम्मेवारी आसाम राइफल्सलाई सुम्पिएको थियो।

फोर्सको ५ औं बटालियनलाई उत्तर पूर्वी सीमावर्ती एजेन्सी (हाल अरुणाचल प्रदेश) हुँदै दलाई लामा र उनको टोलीलाई सुरक्षित रूपमा असम ल्याउने काम दिइएको थियो। यसपछि, भारत सरकारले ३ अप्रिल १९५९ मा दलाई लामालाई शरण दियो।

आज पनि, तिब्बतका हजारौं मानिसहरू हिमाचल प्रदेशको धर्मशालामा बस्छन्।