Jun 04 2026 | २०८३, जेठ २१ गते

04 Jun 2026 | बिहिवार, जेठ २१ गते २०८३

बिहिवार, जेठ २१ गते २०८३
images
images

स्पष्ट बहुमतको सरकार र नेपालको आर्थिक समृद्धिको मार्गचित्र

स्पष्ट बहुमतको सरकार र नेपालको आर्थिक समृद्धिको मार्गचित्र

शनिवार , चैत्र ७, २०८२

नेपालको राजनीतिक इतिहासमा स्पष्ट बहुमतसहितको सरकार एउटा विशेष अवसरका रूपमा लिइन्छ । यस्तो बलियो जनादेश प्राप्त सरकारसँग नीति निर्माण, संरचनात्मक सुधार र दीर्घकालीन आर्थिक योजना कार्यान्वयन गर्ने पर्याप्त क्षमता हुन्छ।

राजनीतिक अस्थिरताका कारण वर्षौंदेखि अल्झिएको विकासको गति तीव्र बनाउने सम्भावना पनि यस्तै सरकारसँग जोडिन्छ। त्यसैले स्पष्ट बहुमतको सरकारसँग नेपालको अर्थतन्त्रले नयाँ दिशा लिन सक्छ भन्ने अपेक्षा स्वाभाविक हो।

सबैभन्दा पहिले, स्थायित्व नै आर्थिक विकासको प्रमुख आधार हो। बारम्बार सरकार परिवर्तन हुँदा दीर्घकालीन योजना कार्यान्वयनमा अवरोध आउने गरेको विगतले देखाएको छ।

तर बहुमतको सरकार स्थिर हुने भएकाले ठुला पूर्वाधार आयोजना, औद्योगिक विस्तार, ऊर्जा विकास जस्ता क्षेत्रमा निरन्तरता दिन सकिन्छ। यसले निजी क्षेत्रलाई पनि लगानीका लागि विश्वास दिलाउँछ। लगानीमैत्री वातावरण सिर्जना भएमा रोजगारी सृजना र उत्पादन वृद्धि हुने निश्चित छ।

नीतिगत सुधारको अवसर पनि बलियो सरकारसँग बढी हुन्छ। नेपालमा कर प्रणाली, प्रशासनिक संरचना, लगानी कानुन तथा श्रम नीतिहरूमा सुधार आवश्यक रहेको लामो समयदेखि चर्चा हुँदै आएको छ। तर कमजोर राजनीतिक इच्छाशक्तिका कारण ती सुधारहरू अधुरा रहेका छन् ।

बहुमतको सरकारसँग ती सुधारहरूलाई कानुनी रूपमा पास गरेर प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्ने क्षमता हुन्छ। उदाहरणका लागि, कर प्रशासनलाई सरल र पारदर्शी बनाउने, भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्ने तथा डिजिटल प्रणाली विस्तार गर्ने कामले अर्थतन्त्रलाई मजबुत बनाउँछ।

पूर्वाधार विकास आर्थिक प्रगतिका लागि मेरुदण्ड हो । सडक, रेल, ऊर्जा, सूचना प्रविधि, सिँचाइ जस्ता क्षेत्रमा पर्याप्त लगानी बिना औद्योगिकीकरण सम्भव छैन । बलियो सरकारसँग ठुला परियोजनाहरू अघि बढाउने राजनीतिक इच्छाशक्ति हुन्छ।

यदि सरकारले पारदर्शिता र समयसीमा भित्र काम सम्पन्न गर्ने संस्कार विकास गर्न सकेमा देशभित्रै उत्पादन बढ्नेछ र आयातमा निर्भरता घट्नेछ। यसले व्यापार घाटा कम गर्न पनि सहयोग पुर्‍याउँछ।

ऊर्जा क्षेत्रमा नेपालसँग विशाल सम्भावना रहेको छ। जलविद्युत उत्पादनमार्फत आत्मनिर्भर बन्ने मात्र होइन, निर्यात गरेर विदेशी मुद्रा आर्जन गर्न सकिन्छ।

स्पष्ट बहुमतको सरकारसँग छिमेकी राष्ट्रहरूसँग ऊर्जा व्यापारका लागि दीर्घकालीन सम्झौता गर्ने अवसर हुन्छ। यदि उत्पादन, प्रसारण र वितरण प्रणालीलाई सुदृढ गर्न सकियो भने ऊर्जा क्षेत्र नेपालको आर्थिक रूपान्तरणको मुख्य आधार बन्न सक्छ।

कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरण अपरिहार्य छ। नेपालको ठुलो जनसंख्या अझै कृषि पेशामा निर्भर छ तर उत्पादन क्षमता न्यून छ।

बलियो सरकारसँग कृषि नीतिमा सुधार, आधुनिक प्रविधिको प्रयोग, बजार पहुँच विस्तार र भण्डारण व्यवस्थापन सुधार गर्ने अवसर हुन्छ। यसले ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई सुदृढ बनाउनुका साथै खाद्यान्न आयात घटाउन सहयोग गर्दछ।

पर्यटन क्षेत्र नेपालको अर्को महत्वपूर्ण आर्थिक आधार हो। प्राकृतिक सौन्दर्य, सांस्कृतिक विविधता र हिमालय क्षेत्रले विश्वभरका पर्यटकलाई आकर्षित गर्न सक्छ।

तर पूर्वाधार अभाव, प्रचार–प्रसारको कमजोरी र सेवा गुणस्तरमा सुधार आवश्यक छ। दुई तिहाइको सरकारले पर्यटन नीति प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपाललाई ब्रान्ड गर्न सकेमा विदेशी मुद्रा आम्दानी उल्लेखनीय रूपमा बढ्न सक्छ।

 रोजगारी सिर्जना र युवा शक्ति व्यवस्थापन पनि अर्थतन्त्रको प्रमुख चुनौती हो। ठुलो संख्यामा युवा विदेश पलायन भइरहेका छन्। यदि सरकारले उद्योग, सेवा र स्टार्टअप क्षेत्रलाई प्रोत्साहन दिन सकेमा स्वदेशमै रोजगारी सिर्जना गर्न सकिन्छ। बलियो सरकारसँग युवालाई उद्यमशीलतामा प्रेरित गर्ने कार्यक्रम ल्याउने र लगानीमैत्री वातावरण बनाउने क्षमता हुन्छ।

तर सम्भावनासँगै चुनौतीहरू पनि उत्तिकै छन्। बहुमतको सरकार भए पनि यदि सुशासन कायम हुन सकेन भने अपेक्षित परिणाम प्राप्त हुँदैन। भ्रष्टाचार, ढिलासुस्ती, राजनीतिक हस्तक्षेप र प्रशासनिक कमजोरीले विकास अवरुद्ध गर्न सक्छ। त्यसैले पारदर्शिता, उत्तरदायित्व र विधिको शासनलाई प्राथमिकता दिनु आवश्यक छ।

अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको संघीय प्रणालीको प्रभावकारी कार्यान्वयन हो। केन्द्र, प्रदेश र स्थानीय तहबीच समन्वय अभाव भएमा विकास योजना प्रभावकारी रूपमा अघि बढ्न सक्दैन। बलियो सरकारले यी तहहरूबीच सहकार्य बढाउँदै स्रोत साधनको उचित वितरण सुनिश्चित गर्नुपर्छ।

अन्ततः, स्पष्ट बहुमतको सरकार नेपालको अर्थतन्त्रका लागि ऐतिहासिक अवसर हो। यदि सही नीति, पारदर्शी शासन र दीर्घकालीन दृष्टिकोणसहित काम गरियो भने देशले तीव्र आर्थिक विकास हासिल गर्न सक्छ।

तर केवल बहुमतले मात्र विकास सम्भव हुँदैनस त्यसलाई सही दिशामा प्रयोग गर्ने नेतृत्व र प्रतिबद्धता पनि आवश्यक हुन्छ। यस कारण, जनताको अपेक्षाअनुसार परिणाम दिन सक्ने सरकार बन्नु नै आजको मुख्य आवश्यकता हो।

सम्बन्धित न्युज
प्रतिक्रिया दिनुहोस्
सम्बन्धित समाचार

सूचना विभाग दर्ता नम्बर

1695/076/077