काठमाडौं । जेनजी अभियन्ता रक्षा बमले हालै काठमाडौँ महानगर क्षेत्रमा गरिएको सुकुम्वासी बस्ती हटाउने कार्यप्रति कडा आलोचना गरेकी छन् ।
सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रतिक्रिया दिँदै उनले सुकुम्वासी व्यवस्थापनको नाममा गरिएको प्रक्रिया विधिसम्मत र मानवीय दुवै दृष्टिले प्रश्नयोग्य रहेको दाबी गरेकी हुन् ।
उनका अनुसार बस्ती हटाउनुअघि वास्तविक सुकुम्वासी पहिचान गर्ने, उनीहरूको पुनर्स्थापना सुनिश्चित गर्ने र नक्कली अतिक्रमणकर्तामाथि कानुनी कारबाही गर्ने अवसर सरकारले गुमाएको छ ।
'केही समय दिएर तथ्याङ्क संकलन र प्रमाणीकरण गर्न सकिन्थ्यो, जसले वास्तविक सुकुम्वासीलाई मर्यादासहित पुनर्स्थापित गर्ने बाटो खोल्थ्यो,' उनले भनिन्, 'तर अहिलेको कदम हतारमा गरिएको र दीर्घकालीन समाधानभन्दा बढी विस्थापन केन्द्रित भयो । सही सुकुम्वासीलाई सम्मानजनक पुनर्स्थापना गर्न सकिन्थ्यो, तर त्यो अवसर गुमाइयो ।'
उनले प्रधानमन्त्री बालेन शाहको भूमिकाबारे पनि टिप्पणी गर्दै विगतमा सुरु गरिएका कामलाई निरन्तरता र संस्थागत रूपमा अघि बढाउनुपर्नेमा जोड दिएकी छन् ।
तर उनले गलत रूपमा प्रयोग गरिएको “सरकार” वा “प्रधानमन्त्री” सम्बन्धी सन्दर्भप्रति पनि संकेत गर्दै स्थानीय तह र संघीय सरकारबीचको भूमिकामा स्पष्टता आवश्यक रहेको धारणा व्यक्त गरेकी छन् ।
उनले भनिन्, 'बालेनले हिजो मेयर हुँदा पूरा गर्न नसकेको कामलाई आज प्रधानमन्त्री हुँदा जुन हतारका साथ बस्ती खाली गराउन राज्यको सिंगो संयन्त्र लगाएका छन् , यो हतार नै के का लागि हो ? खैर, उनी भत्काउन खुब सिपालु छन् ।'
सुकुम्वासी बस्ती हटाइँदा परेको झरी, सामानको विस्थापन र अस्थायी बसोबासको अवस्थाले बालबालिका तथा वृद्धवृद्धामा मनोवैज्ञानिक असर परेको विषय पनि उनले उठाएकी छन्।
उनले प्रश्न गरेकी छन्,'अस्थायी रूपमा लजमा राखिएका नागरिकलाई कति दिन र कसरी दीर्घकालीन आवास र रोजगारीको सुनिश्चितता हुनेछ ?'
बमका अनुसार विकास प्रक्रियामा सहनशीलता, धैर्य र मानवीय दृष्टिकोण अनिवार्य हुन्छ । 'बनाउने काममा प्रेम र सद्भाव चाहिन्छ, केवल भत्काउने शैलीले समाधान दिँदैन,' उनको भनाइ छ।
उनले विगतका सरकारहरू पनि विधि उल्लंघनबाट अछुतो नरहेको उल्लेख गर्दै अहिलेको नेतृत्वले त्यही बाटो नदोहोर्याओस् भन्ने अपेक्षा व्यक्त गरेकी छन्।